Đừng hát nữa người đẹp ơi…

lina-mkrtchyan

Lina Mkrtchyan (Contralto)

Chúng ta đều biết mối quan hệ thân tình giữa “mặt trời thi ca Nga” – Puskin và “cha đẻ của âm nhạc cổ điển Nga” Glinka. Glinka từng viết nhiều bản romance cũng như opera dựa trên thơ của Puskin. Bản thân Puskin cũng từng có một số tác phẩm được gợi cảm hứng từ âm nhạc Glinka. Một trong số đó là bài thơ “Не пой, красавица, при мне” (Đừng hát, người đẹp ơi, khi có tôi).

Đừng hát nhé, người đẹp ơi, khi có tôi
Những bài ca Gruzia buồn bã,
Lời em hát khiến tôi nhớ quá
Quãng đời đã qua nơi bến bờ xa.

Lời em ca sao trở nên nghiệt ngã
Khi bắt tôi nhớ đến một thời
Trên thảo nguyên với những đêm trăng sáng,
Và nhạt nhoà mờ xa bóng một người.

Gặp em tôi tưởng như quên được,
Hình bóng thân yêu, số phận một thời,
Nhưng em hát và trước tôi lại hiện
Hình bóng xưa, làm sao quên, em ơi.

Đừng hát nhé, người đẹp ơi, khi có tôi
Những bài ca Gruzia buồn bã,
Lời em hát khiến tôi nhớ quá
Quãng đời đã qua nơi bến bờ xa.

(bản dịch thơ của chị Quỳnh Hương).

Trong một lần đến thăm Glinka, Puskin được nhà soạn nhạc chơi cho nghe giai điệu của một bài hát dân ca Gruzia. Bài hát này vốn Glinka thu thập được từ những bản dân ca mà nhà thơ A.Griboyedov mang về từ xứ Kavkaz. Cảm tác trước giai điệu buồn bã quyến rũ mang âm hưởng phương Đông lạ lẫm, Puskin đã viết bài thơ này, đề tặng cho Anna A.Olenina – con gái của một trí thức nổi tiếng đương thời và cũng là người thường xuyên biểu diễn những bản romance xinh xắn của Glinka tại tư gia của ông cho nhà thơ nghe.

Rất nhiều nhà soạn nhạc Nga nổi tiếng đã phổ lại bà thơ này, trong đó có cả Glinka. Tuy nhiên phiên bản nổi tiếng nhất và thường xuyên được biểu diễn nhất lại là bản Romance op.04, No.04 của nhà soạn nhạc Lãng mạn S.Rachmaninov. Bản romance nằm trong tập “6 ca khúc trữ tình” op.04, một trong những sáng tác thời kì đầu, khi Rachmaninov vẫn còn đang theo học tại nhạc viên Mátx-cơ-va, và được đề tặng cho cô em gái họ Natalia Satina, người sau này cũng trở thành vợ ông.

Đưới dây là phần thể hiện của giọng contralto thính phòng xuất sắc người Nga gốc Ucraina, Lina Mkrtchyan. Giống như các giọng mezzo, contralto Đông Âu nổi tiếng thế hệ trước, Lina sở hữu một giọng nữ trầm quý hiếm, hùng vĩ, tôn nghiêm như tiếng đàn organ, mang màu sắc sử thi lồng lộng, gần như phù hợp hoàn hảo với các tác phẩm âm nhạc tôn giáo. Với 17 năm đào tạo tại những nhạc viện tên tuổi nhất của Nga (Gnesin, Tchaikovsky,…), không chỉ có giọng hát với âm sắc đẹp bẩm sinh, nhạc cảm xuất sắc, Lina còn sở hữu một nền móng kĩ thuật vô cùng chắc chắn, cô luôn năm trong số những giọng contralto tài năng nhất của Nga thế hệ này.

Lina tập trung cho sự nghiệp hát thính phòng (chủ yếu là Romanca Nga và âm nhạc tôn giáo), cô hầu như không tham gia biểu diễn opera, cũng không nhận được sự lăng xê, chăm bẵm của những hãng đĩa lớn nên không nhiều người hâm mộ biết đến cô. Tuy vậy, các bản thu âm của cô luôn được giới phê bình đón nhận và dành tặng những lời khen ưu ái. Cô là người Nga đầu tiên được hát tại Vatican và cũng là người nước ngoài duy nhất được mời tham gia biểu diễn tại festival âm nhạc quốc gia danh tiếng của Đức, Shubertiana.

Advertisements