Kabale und Liebe – Caballe und Liebe

amm“Âm mưu và Tình yêu” (Kabale und Liebe ) – Tác phẩm nổi tiếng của nhà viết kịch người Đức Friedrich Schiller (1759-1805). Vở kịch không chỉ là 1 tác phẩm sân khấu kịch kinh điển mà nó còn được nhiều nhà soạn nhạc lấy làm cốt truyện cho nhiều vở opera cũng như các tác phẩm sân khấu khác. Một trong những tác phẩm nổi tiếng nhất, đó là vở Opera 3 màn: Luisa Miller của nhà soạn nhạc vĩ đại người Ý Giuseppe Verdi (với phần libreto của Salvatore Cammarano). Đây là 1 trong những tác phẩm xuất sắc thời kì đầu của Verdi, có thể thấy rất rõ nhiều thử nghiệm cũng như một số thủ pháp được sử dụng lại trong nhiều tác phẩm lớn sau này. Thậm chí tính chất nhân vật Luisa cũng như một số câu nhạc hoa mĩ có rất nhiều điểm tương đồng với Gilda (trong Rigoletto) hay Leonora (Il trovatore).

Cốt chuyện khá đơn giản:
Cô thôn nữ xinh đẹp Luisa, con gái của người lính già đã xuất ngũ Miller, đem lòng yêu 1 chàng trai trẻ tuổi lạ mặt. Chàng trai ấy chính là Rodolfo con trai duy nhất của công tước Walter. Hai người yêu nhau say đắm và có lời hẹn ước với nhau. Wurm, thuộc hạ của công tước Walter cũng yêu Luisa nhưng không được nàng đáp lại. Còn công tước Walter đang muốn Rodolfo kết hôn với người em họ và cũng là người bạn thời thơ ấu của Rodonlfo – quận chúa Federica giàu có, trẻ đẹp mới góa chồng, vì lão mong chiếm được gia sản thừa kế kếch xù của nàng. Khi chỉ còn lại một mình với quận chúa Federica, Rodolfo tâm sự với người bạn cũ rằng anh rất quí mến nàng, luôn trân trọng tình bạn giữa 2 người, nhưng anh đã có người yêu, nên anh không thể nhận lời kết duyên cùng nàng. Dù rất buồn, nhưng là người tự trọng, Federica chấp thuận rút lui và giữ lại tình bạn giữa 2 người. Wurm kể lại cho Walter về mối tình bí mật của Rodolfo và Luisa, rồi cả 2 cùng bày ra âm mưu để chia rẽ đôi tình nhân. Wurm xui Walter bắt giữ Miller, rồi đe dọa Luisa nếu nàng muốn cứu cha phải nghe lời hắn. Wurm ép nàng viết 1 lá thư gửi cho Rodolfo với nội dung: “Luisa đã biết thân phận anh, nàng không yêu anh mà chỉ nhắm tới tiền tài, gia sản, địa vị của anh, người mà nàng thực sự yêu chính là Wurm, và lúc này thì nàng đã hối hận vì nhận ra tình cảm của mình và không thể kết hôn cùng anh”. Wurm và Walter lại dẫn Luisa đến gặp Federica, để nàng nói với quận chúa điều ấy, rằng giờ đây Federica có thể tự do gặp gỡ hay thành thân với Rodolfo. Trước khi thả Miller, Wurm không quên cảnh báo với Luisa nếu nàng tiết lộ chuyện này cho người yêu, cha nàng sẽ gặp nguy hiểm. Rodolfo nhận được lá thư của Luisa, đau đớn và nổi giận. Chàng truyền gọi Wurm và đưa ra lời thách đấu. Quá sợ hãi, Wurm tìm cách bỏ chạy và trốn thoát. Về phần Luisa, khi biết mình vừa phản bội người yêu để cứu cha, nàng dằn vặt đau khổ và ngày càng héo mòn. Luisa bèn thảo một lá thư nhờ cha gửi cho Rodolfo , hẹn gặp chàng . Đọc lời lẽ trong thư, Miller sửng sốt khi biết con gái không thiết sống nữa và có ý định tự sát cùng người yêu. Miller nói với con gái rằng nàng chính là nguồn sống duy nhất của ông, và thuyết phục nàng rời bỏ làng , cùng ông đến một nơi xa xôi khác thóat khỏi nguy hiểm và khổ đau. Luisa nghe lời cha, nàng đừng cầu nguyện tại ngôi nhà cũ trước khi rời đi vào sáng hôm sau, đúng lúc ấy thì Rodolfo xuất hiện. Rodolfo cầm lấy bình rượu rót ra 2 chén rồi đưa cho Luisa 1 chén. Anh uống hết chén rượu và mời nàng uống cùng. Sau khi cạn chén, Rodolfo buộc tội Luisa, lời bộ ước và tâm hồn vẩn đục xấu xa của nàng, rồi tiêt lộ rằng, thứ mà anh và nàng vừa uống chính là thuốc độc. Thuốc độc ngay lập tức ngấm với cơ thể, Luisa yếu đuối lả dần đi, và trong cơn hấp hối, nàng đã kể hết sự thật, rằng nàng yêu anh và nàng đã lừa dối anh để bảo vệ cha như thế nào. Cùng lúc ấy, Wurm, Walter, Miller và dân làng xuất hiện, chứng kiến những lời cuối cùng của Luisa. Luisa vừa đứt hơi thở cuối cùng, Rodolfo cầm lấy thanh kiếm đâm chết Wurm rồi đổ gục xuống bên nàng.


Montserrat Caballé trong vai Luisa Miller (1972)

Lần đầu tiên lăng xê Montserrat Caballé trên blog, không phải với Norma, với Salome, với Lìu, với Aida, với Elisabeth, với Cio-cio San, với Lucrezia Borgia, với Elvira,… những vai diễn đỉnh cao trong sự nghiệp của bà béo. Âm sắc đẹp tuyệt đối trong toàn âm vực, làn hơi dài vô tận tạo nên những note nhạc pianisimo trên mây, hay những đoạn passagio thần sầu đầy biến ảo không thua bất kì một giọng màu sắc thực thụ nào đã làm nên tên tuổi La Superba. Trong Luisa Miller ngoài những điều tuyệt vời trên, còn thấy khả năng stacato đầy ấn tượng của Caballé. Những note nhạc hoa mĩ trong vắt thể hiện trong 2 aria nhỏ ở màn 1 và màn 3, khiến người nghe phải nín thở. (die) Kabale tiếng Đức có nghĩa là “Âm mưu”, đọc gần giống với Caballé, nên mình chơi chữ luôn cho cái tiêu đề của Entry này, “Âm mưu và tình yêu – Caballe và tình yêu”, nghe cũng …hơi hợp lý, hehe.

Thêm 1 bức hình thon thả hiếm hoi thời trẻ của Caballé “bé bỏng”:

Download:
M’amo… l’amai… Lo vidi, e’l primo palpito – Luisa Miller (act I) – Montserrat Caballé (soprano)
Aria trong màn I (Tình yêu) là lời tâm sự của Luisa với cha và bạn bè về tình yêu của mình với chàng trai mới quen. Những note nhạc staccato tươi vui, rộn ràng như trái tim đang đập xốn sang của cô gái trẻ trong mối tình trong sáng đầu đời.

Luisa:

M’amò… L’amai…

Lo vidi, e’l primo palpito

il cor senti d’amore:

Mi vide apprena e il core

bakzò del mio fedel.

Quaggiù si riconobbero

nostr’alme in rincontrarsi

formate per amarsi

Iddio le avea in ciel!

Contadine e contadini:

Luisa, un pegno ingenuo

Dell’amistade accetta

Luisa:

Grata è quest’alma, o tenere copmpagne…

bản dịch tiếng Anh:

Luisa:

He fell in love withme… and I with him…

I saw him and for the first time

My heart began to beat with love

My faithful lover had no more than seen me

Than his heart began to leap.

Our souls reconised one another

As soon as thay met here on earth,

For God had created them in heaven

To love one another.

Villagers:

Luisa accept this simple token

Of our friendship.

Luisa:

My heart gives thanks, kind friends…

Download:
La tomba e un letto sparso di fiori – Luisa Miller (Act III) – Montserrat Caballé (soprano), Sherill Milnes (baritone)
Lướt qua Màn II (Âm mưu), sang Màn III (Thuốc độc) : Luisa nhờ cha chuyển lá thư của mình cho Rodolfo, hẹn gặp người yêu. “Ở đâu”? Miller hỏi con gái. “Dưới mộ”, Luisa trả lời nhẹ như 1 làn gió, làn gió nhẹ ấy cũng đủ khiến Miller choáng váng, khiếp đảm, rồi nàng hát lên khúc ca ngợi ca tình yêu và cái chết… trong sự sự hãi, đau đớn của Miller.
Tớ quyết định cắt cái scene này từ câu trả lời “La tomba” (Dưới mộ) của Luisa, 1 câu hát rất ngắn nhưng thể hiện cả tâm trạng của Luisa lúc ấy, hơn nữa, nó là 1 câu hát rất nhỏ, nhẹ bẫng, vô cảm nhưng lại gợi cảm giác mạnh, buốt lạnh sống lưng, quá hợp sở trường của Caballé.

Luisa:

La tomba

(Miller inorridisce)

Perché t’invade sì granspavento?

Miller:

Ah! Sul mio capo un fulmin piomba!

Luisa:

La tomba è un letto sparso di fiori,

In cui del giusto la spoglia dorme:

Sol pei colpevoli, tremanti cori

Veste la morte orride forme;

Ma per due candide alme fedeli

La sua presenza non ha terror …

È dessa un angelo che schiude I cieli,

Ove in eterno sorride amor!

Miller:

Figlia?… Compreso d’orror io sono!

Figlia… portéti… contro… te stessa!…

Pel suicida non v’ha perdono!…

Luisa:

È colpa amore?

Miller:

Cessa… Deh! Cessa…

Bản dịch tiếng Anh:

Luisa:

The grave

(Miller is horrified)

Why are you so afraid?

Miller:

Ah, a terrible blow has struck me!

Luisa:

A tomb is a flower-strewn bed,

In which sleep the mortal remains of the just:

Death only takes on a monstruous form

For guilty, fearful hearts;

But for two pure and faithful souls

There is no terror in its presence…

It is an angel which opens the heavens,

Where love forever smiles!

Miller:

Daughter…? I am filled with horror!

My child… could you… do this… to yourself!

There is no forgiveness for suicide.

Luisa:

Is love a sin?

Miller:

Enough, ah, enough!

Tớ vốn không thích mấy nhân vật trong sáng, ngây thơ kiểu em Luisa nàylắm , nên không dịch 2 cái trích đoạn này, mọi người tự đọc qua phần dịch tiếng Anh của Susannah Howe vậy, .

Advertisements

Về Anti-elite
nothing special

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: